🏖️ Strandleidraad: Gebeten door een kwal 🪼

1️⃣ Direct Handelen (Altijd Eerst)
🌊 Spoel minstens 30 seconden met zeewater – wrijf nooit.
✋ Verwijder tentakels met pincet, creditcard of handschoenen – raak niet met blote handen.
❌ Nooit doen: zoet water, alcohol, azijn (tenzij gespecificeerd), wrijven of zand gebruiken. Dit activeert netelcellen.

 

2️⃣ Specifieke Behandeling per Soort
🟦 Gewone kwallen (Pelagia noctiluca, Chrysaora hysoscella, Rhizostoma pulmo):
Breng na spoelen 5 minuten een 50/50 baksoda-zeewateroplossing aan.
🟪 Dooskwal (Carybdea marsupialis):
Gebruik na spoelen azijn (5% azijnzuur) om netelcellen te neutraliseren. Handel snel.
🟧 Vuurkwal (Olindias phosphorica):
Na spoelen commercieel azijn (4–6%) of alleen zeewater.
⚠️☠️ Portugese oorlogsschip (Physalia physalis):
Geen azijn! Verwijder tentakels voorzichtig en zoek direct medische hulp. Hoog risico.

 

3️⃣ Pijnbestrijding
🟦 Gewone kwallen & 🟧 Vuurkwal:
Koel 5–15 minuten met ijs in een doek (niet direct op huid). Herhaal indien nodig.
🟪 Dooskwal:
Warmte toepassen via kompressen of water van 40–45°C, 5–15 minuten. Herhaal indien nodig.
⚠️☠️ Portugese oorlogsschip:
Warmte 40–45°C, 10–20 minuten. Geen ijs. Herhaal indien nodig.

Extra:
💊 Paracetamol of ibuprofen tegen pijn.
🧴 Lidocaïne 3–4% + hydrocortison bij jeuk.
⚠️ Bel 112 bij: ademhalingsproblemen, zwelling gezicht/lippen, misselijkheid, shock of uitslag groter dan 30 cm.

 

4️⃣ Voorkomen
🚩 Volg strandvlaggen: rood = gevaar.
📲 Check apps of websites voor kwallenmeldingen.
🌡️ Let op warm water, aanlandige wind en na stormen.
🩱 Draag rashguard of lycrashirt.
⚠️ Vermijd elk contact, ook met dode kwallen.

 

💡 Kort onthouden:
Zeewater spoelen → tentakels weg → soort-specifiek neutraliseren → pijn behandelen.
Blijf kalm – de meeste steken genezen binnen 24–48 uur.

 

 

 

 

Bronnen:

Ambulancezorg Nederland. (2016). Landelijke protocol ambulancezorg 8.1.Het Oranje Kruis. (2018, 15 februari). Eerste hulp aan kinderen: Wat te doen bij een kwallensteek? [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=BOhvwIs3_9E �Het Oranje Kruis. (2021). Handleiding instructeurs eerste hulp (28e druk). https://www.hetoranjekruis.nl/wp-content/uploads/2025/11/media_1472_handleiding-instructeurs-eerste-hulp-28e-druk-september-2021.pdf �Rode Kruis Nederland. (2025). Kwallenbeet. https://www.rodekruis.nl/ehbo/ehbo-tips/kwallenbeet/ �Veilig Werken Nederland. (2015). Brochure EHBO. https://veiligwerkennederland.nl/wp-content/uploads/2015/10/VWN-Brochure-EHBO.pdf �Veiligheid Specialisten B.V. (2021). EHBO-handout. http://veiligheidspecialisten.nl/wp-content/uploads/2021/06/handout-ehbo.pdf �